බුදු දහමින් පෝෂිත ජන කවිය

බුදු දහම යනු ලොව්තුරු සුවය සාක්ෂාත් කරගැනුම සඳහා අලෞකික පැවැත්ම පදනම් කරගත් අපූරු ධර්ම මාර්ගයකි. මේ නිසාම බුදු දහම ආගමක් හෝ ලබ්ධියක් නොවේමය. එහෙයින් මිථ්‍යාදෘෂ්ටියෙන් තොර නෙතට, සිතට සම්‍යදෘෂ්ටිය හරහා මේ ධර්ම මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පහසු වේ. බුදු දහමේ පෙන්වා දෙන නිර්වාණය ඇදහීමෙන් හෝ විශ්වාසයෙන් අවබෝධ කරගත හැකි නොවේ. හේතුව මෙය අනාත්මවාදී දර්ශනයක් වීමය. නමුත් බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන බොහෝ ධර්ම මාර්ග පුද්ගල ලෞකික දිවි පෙවෙතට බලපෑ අයුරු දැක්වෙන අවස්ථා ද එමටය. එවන් ප්‍රබල බද්ධවීමක් ජන ජීවිතය හා මුසු වූ බව පෙන්වා දෙන කැඩපතක් ලෙස ජනකවිය දැක්විය හැකි ය.

තණ්ඩලේ දෙන්න දොපොළේ දක්කනවා
කටුකැලේ ගාලෙ නොලිහා වද දෙනවා
හපුතලේ කන්ද දැකලා බඩ දනවා
පව්කළ ගොනෝ ඇදපන් හපුතල් යනවා

ගොනාව දක්කනු ලබන්නේ කරත්තකරු විසිනි. කරත්තයේ බැඳ ඇති තාක් කල් ගොනා බර ඔසවාගෙන හෝ ඇදගෙන යා යුතුය. අනේකවිධ තාඩන පීඩනවලට ලක්වීම ද ස්වාභාවික ය. කුසගින්න, පිපාසාව, ලෙඩ දුක්, අව්, වැසි, සුළං ආදියෙන් වන පීඩාවන් ද නිමක් නැත. මින් මතුවන බෞද්ධ කර්ම සංකල්පය දැඩි ලෙස මිනිස් සිත මත ලැගුම් ගෙන ඇද්දෝයි අමුතුවෙන් සිතිය යුතු නැත. ගොනාව කරත්තකරු මෙහෙයවන්නා සේ කර්මය විසින් මිනිසුන් මෙහෙයවන බව මින් ගම්‍ය වෙන යටි අදහස වේ. හපුතලේ කන්ද සංසාරය වැනි ය. කර්ම විපාකයන් අවසන් වෙනතුරුම දුක්විඳිය යුතුª බව ඉන් ගම්‍ය වේ.

ජන කවියා උගතකු නොවේ යැයි විදග්ධ පිළිගැනීම වුවද ඔහු බුදු දහමින් ලද ජීවිත පරිඥානය ඉතා ගැඹුරු බව පෙනේ. නොඑසේ නම් මෙවන් ජන කවි හේ මුවින් ගිලිහෙන්නේ නැත.

නූතන සමාජයේ සාටෝප ආටෝපයෙන් පාට වැටුණු පරිභෝජනවාදී සමාජයේ අඩුලුහුඬුකම්වලට එදා ජනකවියෙන් ලබාගත හැකි පාඩම් බොහෝය. එසේ වීමට හේතුව වී ඇත්තේ ගැමි සමාජයේ පුරුෂාර්ථයන් බුදු දහමෙන් පෝෂණය වී තිබීම ය.

කල්බලා නොවෙද ගොවිතැන් කරන්නේ
මල් වරා නොවෙද කිරිවැද පැසෙන්නේ
පව්කලා නොවෙද වැසි පල නොදුන්නේ
ලොව්තුරා බුදුන් කවදද දකින්නේ

යල මහ දෙක වපුරන ගොවියා නිසි කලට වැසි බලාපොරොත්තු වේ. නමුත් ස්වාභාවික හේතු කාරණා මත ද, වන සතුන්ගෙන් වන්නා වූ හානි මත ද හෙතෙම බලාපොරොත්තු වන අස්වැන්න නොලැබී යා හැකිය. නමුත් එසේවීමට හේතුව ලෙස ගැමියා දකින්නේ තමා විසින් පෙර සසරේ කරන ලද කර්ම විපාකයන් බව පෙනේ. මේ නිසා සියලු දුක් නැතිකර ගැනීමට ලොව්තුරු බුදු හිමි පහළ වෙන දවස තෙක් බලා සිටීමට හේ අධිෂ්ඨානයක් ඇති කර ගනියි.

කලකට කට මව් දෙතනේ කිරි බීමා
කලකට කට රස බොජුනේ වැළ දීමා
කලකට කට කෙතකට බැඳි වැට සේමා
කලකට කට පොතුමල්ලේ ඇට සේමා

අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම සංකල්පය යට කී ජනකවියෙන් ඉස්මතු වීම නිසා ජනකවිය බුදුදහමේ ගැඹුර විෂය කරගත් අයුරු මනාව දැක ගත හැකිය. මින් මතුවන අනිත්‍ය තුළින් නවනළු රසයේ එන කරුණා රසය මතු කරනා අයුරු පැහැදිලි ව පෙනේ.

මල්ලියෙ ඔහොම නොකියන් අපෙ අම්මාට
දෙතනේ කිරි දුන්නෙත් අප දෙන්නාට
තියන දෙයක් දෙන්නෙත් අප දෙන්නාට
බුදුන් වඳින ලෙස වැඳපන් අම්මාට

බෞද්ධ සාරධර්මයන්ගෙන් හැඩ වැඩවූ ගැමි සමාජයේ පුද්ගල චරිත අතරින් මුදුන් මල්කඩ වන්නේ අම්මා ය. බුදු හිමි ඇරුණු කොට ඊළඟට ගෞරවයට පාත්‍රවන්නේ අම්මා ය. ගෙදර බුදුන් අම්මා ය. යන සංකල්පය ගොඩනැඟීමට ද මෙය හේතුවක් වන්නට ඇත. මේ නිසා බුදු හිමිට දක්වන ගෞරවයම ජනකවියා මවට ද දැක්වීමෙන් මහඟු සාධු චර්යා පද්ධතියකින් හෙබි සමාජයක් ගැමි පරිසරයේ නිර්මාණය වුණි.

අල්ලාගෙන නෙරිය අතකින් කිමද නගෝ
වසාගෙන දෙතන අතකින් කිමද නගෝ
හිමියෙක් නැති ගමන් තනියම කිමද නගෝ
අම්බලමේ ඉඳලා අපි යමුද නගෝ

ආදරය, සෙනෙහස හමුවේ මෙවන් සංයමයක් ගැමියා තුළ ගොඩනැඟුණේ දහමින් ලද ශික්ෂණය මතිනි.

නොහික්මුණු නෙතකට, ඇසකට පාළු මංපෙතක රූබර ලියක් මුණගැසුණේ නම් අද අත්විඳීමට සිදුවන ප්‍රතිඵලය මරණයකින් කෙළවරවීමට ඉඩ තිබුණි. නමුත් මෙහිදී සිදුවන සෙනෙහෙබර සමුගැන්ම ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් වූවකි.

අල්ලාගෙන නෙරිය මඩ තැවරෙන හින්දා
වසාගෙන දෙතන බිලිඳුගෙ කිරි හින්දා
බාල මස්සිනා පස්සෙන් එන හින්දා
යන්නම් අය්යන්ඩි ගම රට දුර හින්දා

ඇයට මේ ස්ථානෝචිත ප්‍රඥාව ලැබුණේ බුදු දහම ආශ්‍රයෙනි. මෙහිදී සිදුවන විශේෂත්වය නම් ප්‍රේමයෙන් අවදි වූ පිරිමියාගේ සිතුවිලි රාගයෙන් මත් කරන්නට ඇවැසි වපිටාවක් මතු නොවන පරිදි ඒ කාන්තාව පිරිමියා ඇමතීම ය. බෞද්ධ සංස්කෘතියෙන් එළිය වැටුණු ගැමි සංස්කෘතියේ මෙවැනි හැඩ තල ඕනෑතරම් ජනකවියෙන් මතු ව ආ ආකාරය පැහැදිලි ව දැක ගත හැකිය.

ජනකවියා, ගැමි ලලනාව දෙස නෙත් යොමුකළේ රාගික හැඟීමෙන් නොවේ. හුදෙක් කාන්තාව සතු සුන්දරත්වය ද මටසිළිටි බව ද ළඳ බොළඳ පැවැත්ම ද පෙරටුකරගෙන ය. මේ නිසා ජනකවිය ශෘංගාරය විෂය කරගෙන ගොඩනැඟුණා විනා හැඟීම්වලට වහල් වී සිතුවිලි දූෂිත කරගත්තේ නැත. මේ ඊට කදිම නිදසුනකි.

නීල වරුණ සුවඳට බඹරා ගේ
මාල දමන් නෙලුමට වෙති කා ගේ
කෝල නැතිව කවි සීපද රා ගේ
ආලවඩන ලද ලිය නුඹ කා ගේ

අද පමණක් නොව එදා ද අයුක්තිය, අසාධාරණය රජ කළ අවස්ථා ඕනෑතරම් දැකගන්නට තිබුණි. නමුත් ගැමියා හැමවිටම කල්පනා කළේ කවුද නිවැරැදි කියා නොව කුමක්ද නිවැරැදි කියා ය. කවුද වැරැදි කියා නොව කුමක්ද වැරැදි කියා ය. මෙවිට එකිනෙකා කෙරෙහි වෛරයක් ක්‍රෝධයක් ඇති නොවනා අතර මනා අවබෝධයකින් කටයුතු කිරීමට මඟ උදාවේ. ගැමි සංස්කෘතියේ පැවැත්මට මුල් වී ඇත්තේ වැවයි දාගැබයි ගමයි පන්සලයි යන සැලසුම් සහගත පැවැත්මයි. මේ නිසා ගැමි දිවියට පමණක් නොව ගැමියාගේ නිර්මාණ කලාවට ද බෞද්ධ සංස්කෘතියේ බලපෑම නිතැතින්ම යොමු වේ.

ගැමි මුවින් ජන කවිය ගිලිහුණේ අනධ්‍යාශයෙනි. බෞද්ධ සංස්කෘතියෙන් ඔපවත් වූ ඔවුන්ගේ විවේක බුද්ධිය ජන කවියාට අවශ්‍ය ප්‍රතිභාව ලබාදෙන්නට ඇත. මානුෂීය ගුණදහමින් දෛනික ජීවිතය සකස් කරගනු ලැබූ ගැමියා ඊට පසු කුමන නිර්මාණාත්මක දෙයකට අත තැබුවද හුදෙක් එය සිදු වූයේ බුදුදහම හරහා ය.

ජනකවියේ උගතුන්, බුද්ධිමතුන් නොවූව ද ඔවුන් ලද ආත්ම දමනය, විනය, ජීවිතාවබෝධය සුළු පටු නොවේ. සමාජයේ පැවැත්ම, පුද්ගල චෛතසික පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් ද ජනකවියාට තිබුණු බව පැහැදිලි ය. අටලෝදහම හමුවේ ජනකවියා ලෝක ස්වභාවය තේරුම් ගන්නට වෑයම් කර තිබීම එක්තරා ඥානවන්ත කමකි. ගැමියාගේ ජීවනෝපාය හරහා ජන කවිය බිහිවුණද ඔවුන් ජය පරාජය උපේක්ෂාවෙන් විඳ දරාගත් අන්දම ප්‍රශස්තය. ජනකවියෙන් උද්වහනය වන මනුස්සකම සුළුපටු නොවේ. එසේම ආදීන කවීත්වයක් පිළිබිඹු කරන ජන කවියා වෛරය, ක්‍රෝධය පිටු දැක ඇති අන්දම ඔවුන්ගේ මානසික දියුණුව මතු කෙරෙනා එක්තරා ලකුණක් බව සඳහන් කිරීම නිවැරැදිය.

සමාජය තුළ පවතින ඇති නැති පරතරය ගැන කතා කරන ජනකවියා සුපේෂල ශික්ෂාකාමී මනසකින් එය දුටු ආකාරය අතිශය මනරම් තත්ත්වයකි.

සිත් නැති අතපත්තු මට කරපු කාරියා
මං වැඩ කළ කුඹුර වපුරන්නට නෑරියා
ගස් මුල් උදුරන්ට මං කරපු වීරියා
නඩු නැති රටට මොට පායා ද සූරියා

පීඩිත පන්තිය අත්දකින අයුක්තිය, අසාධාරණය, නැතිකම, ගැතිකම වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නට කිසිවකුත් නැති බව ජනකවියා දැක ඇති අන්දම යට කී කවියේ යටිපෙළින් මතුව එන ආකාරය අති විශිෂ්ටය. බෞද්ධ සංස්කෘතියේ ආභාසය ලබමින් උපශාන්ත සිතුවිලිවලින් පොහොසත් ජනකවියා වෛරය අවෛරයෙන් ද, අගහිඟකම් සිනාමුසු මුහුණින් ද අසංවර බව සංවර කමින් ද විඳ දරාගත් අන්දම නූතන සමාජයට කියා දෙන පාඩම් බොහෝය.

මන්දාරමට උඩ ඉගිළෙන වැහිලේනී, සූරිය උදාවෙන තුරු පිනිබෑවිල්ල, වෙල්යායක ගොන් දෙන්නෙක් කකා උනී, ඉන්නේ දුම්බරයි මහ කළු ගලක් යට ආදී ජනකවිවලින් මතුවෙන සමාජ යථාර්ථය, ජීවිතයේ සැබෑව නිම්හිම් නොමැත. එදා සමාජයේ යහපැවැත්ම උදෙසා නිර්මාණ සාහිත්‍යයේ බලපෑම හේතු වූ අයුරු මනාව පැහැදිලි වන්නේ මෙවන් ජන නිර්මාණ දෙස බැලීමෙනි. එසේ නම් අවුකන පිළිමයේ ද, සමාධි ප්‍රතිමාවේ ද, සඳකඩ පහනේ ද, ඉසුරුමුණි පෙම් යුවළේ ද, සීගිරි බිතුසිතුවම් තුළ ද යට කී ජන කවියේ ද රැඳී තැවරී මුසුවී ඇත්තේ හුදී ජන පහන් සිතුවිලි උපදනා අතිශය භාවාත්මක ලක්ෂණය.

සමන් චන්දන කුමාරසිංහ

~ by පොත් ගුල on June 14, 2011.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: