දොස් – නිදොස් විශ්ලේෂණය

ඩී. එෆ්. කාරියකරවන

වියරණ වැරැදි අද දකින්නට ලැබෙන්නේ පුවත්පත්වල හා පුංචි තිරයේ පමණක් නොවේ. පාසල් පොත්වල පවා වියරණ වැරැදි ඇත. නිදසුනක් මෙන්න “ගුරුවරුන් පමණක් නොව හය හතර නොදන්නා දරුවන් පවා තරගකාරී ජීවන රටාවට හසුවී හැල්මේ දුව යති.
මෙහි දුව යති යන ක්‍රියා පදයේ උක්තය කුමක්ද? ‘දරුවන්’ උක්ත පදයක් නොවේ. එය නිවැරැදි වන්නේ ‘දරුවෝ’ යනුවෙන් යෙදුණු කල්හිය.
මේ විදියේ වියරණ වැරැදි පාසල් පොත්වල දැක දැකත් නිහඬ විය හැකි ද?

කෙනකු
“මුදල් යහමින් තිබුණත් තම වයෝවෘද්ධ පියා අසනීපව රෝහල් ගතව සිටින විට උපස්ථාන කිරීමට තරම් කෙනෙකු එම පවුලේ නොවීය.
මේ වූ කලී පසුගිය සතියේ පුවත්පතකින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි.
මෙහි කෙනෙකු එම පවුලේ නොවීය. යන්න උක්තාඛ්‍යාත සම්බන්ධය නැති එකකි. මෙහි සඳහන් පරිදි කෙනෙකු නොවීය යන්න වියරණ විරෝධිය. කෙනෙකු යන්න අනුක්ත දෙයකි. එසේ ම ඒ වචනයේ දෙවැනි අකුරට කොම්බුවක් දැමීම ද සුදුසු නැත. එහි ඇත්තේ ‘අකු’ ප්‍රත්‍යයයි.

ලක්වීම
පහත දැක්වෙන්නේ ද ගිය සතියේ පුවත්පතකින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි.
“කාන්තාවන් දෙදෙනා පෞද්ගලික ආයතනයක මුදල් බැංකුවක තැන්පත් කිරීම සඳහා යතුරු පැදියකින් යමින් සිටියදී කොල්ලකෑමට ලක්විය.”
මේ වැකියේ ද ක්‍රියාකාරක පද සම්බන්ධය වැරැදි ය.
“එතැන කාන්තාවන් දෙදෙනකු හෙයින් ලක්විය.” යන ක්‍රියා පදය වැරැදි ය.
“ලක්වූහ යනුවෙන් යෙදුණොත් හරිද?” එයත් හරියටම හරි නැත. හරියටම හරි යන්නේ මෙහි දැක්වෙන ‘කාන්තාවන්’ යන්න ‘කාන්තාවෝ’ යනුවෙන් යෙදුණු කල්හි ය.

බයිට්
“බයිට් එකට නියමයි”
මෙය දැන් නිතර නිතර පුංචි තිරයේ දකින්නට ලැබෙන්නකි. එය හා සමඟ කුකුල් අඬු බඬු, කටු තටු ගොඩක් ද දකින්නට ලැබේ. මේ දෙකම එක දැන්වීමකි. ඒ කියන්නේ ඒ අඬු බ¼ඞු, කටු තටු බැදලා ගත් කළ අඩි ගහන අයට හොඳ කටගැස්මක් බව ය. බයිට්ය කීවේ කටගැස්මට ය. කටගැස්ම යන අපූරු වචනයක් තිබියදී බයිට් කියන්නේ ඇයි?
මෙහි “නියමයි යන වචනය ද අපූරු එකකි. මෙය හොඳයි හෝ ඉතා හොඳයි”, කියනවට වඩා වදින වචනයකි.

රූපලාවණ්‍ය
රූපලාවණ්‍ය යනු රූපයේ සෞන්දර්යට හේතුවන ගතිය බව ශ්‍රී සුමංගල ශබ්ද කෝෂය කියයි. රූපලාවණ්‍ය යන වචනය පුංචි තිරයෙහි නිතර නිතර දකින්නට ලැබෙන්නේ රූපලාවන්‍ය යනුවෙනි. දන්තජනකාරය එතැනට සුදුසු නැත.

නිලධාරි
“කිසිම නිලධාරියෙකුට මා රවටන්නට බැහැ” මේ වූ කලී පුවත්පතක දකින්නට ලැබුණු වැකියකි.
නිලධාරියෙකුට යන වචනය වැරදි ය. මේ වචනයේ ඇති කොම්බුව අනවශ්‍ය දෙයකි. සිදත් සඟරාවේ සඳහන් වන්නේ එසේ ය. “නිලධාරියෙකු” යන්න අනුක්ත පදයකි. අනුක්තයට වැටෙන්නේ ‘අකු’ ප්‍රත්‍යයයි. ‘එකු’ නොවේ.
මෙවැනි තැනකට වැටෙන උක්ත ප්‍රත්‍යය පුරුෂ ලිංග නම් ‘එක්’ නම් නොවේ. එහි අනුක්ත ප්‍රත්‍යය ‘අකු’ නම් වේ.
ස්ත්‍රී ලිංගික උක්තප්‍රත්‍යය ‘අක්’ වන අතර අනුක්ත ප්‍රත්‍යය ‘අක’ නම් වේ. නිදසුන් මෙසේ ය.
නිලධාරියෙක් – නිලධාරියකු
නිලධාරිනියක් – නිලධාරිනියක

තවත් නිදසුන්
මිනිසෙක් – මිනිසකු
ළමයෙක් – ළමයකු
ගුරුවරයෙක් – ගුරුවරයකු
හිඟන්නෙක් – හිඟන්නකු
ධනවතෙක් – ධනවතකු
කවියෙක් – කවියකු
ඇතෙක් – ඇතකු

ස්ත්‍රීලිංගික
ගැහැනියක් – ගැහැනියක
ස්ත්‍රියක් – ස්ත්‍රියක
දැරියක් – දැරියක
ගුරුවරියක් – ගුරුවරියක
කාන්තාවක් – කාන්තාවක
මවක් – මවක
ඇතින්නක් – ඇතින්නක
එළදෙනක් – එළදෙනක

මේ සම්බන්ධයෙන් සිදත් සඟරාවේ දක්නට ලැබෙන්නේ ‘එක් – අකු’ සහ ‘අක් – අක’ යන ප්‍රත්‍යයන් පමණි.
ඉස්සර කාලයේ පාසල් වල වියරණ උගැන්වීමේදී අනුක්තයට යෙදිය යුතු ‘අක’ ප්‍රත්‍යය අවශ්‍ය තැනට ‘එකු ප්‍රත්‍යය හැඟෙන පරිදි කොම්බුවක් දැමීම මහා වරදක් හැටියට සලකනු ලැබීය.
එහෙත් පසු කලෙක දී උගත් උදවිය ද කොම්බුව දමන්නට පටන් ගත්තේ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ මහතා නිසා ය. අනුක්තයට කොම්බුව දැමූ පළමු වැනි මහා ලේඛකයා ඒ මහතා ය. ඔහුගේ තරග කරුවා වූ අනෙක් මහා නවකථාකරු වන ඩබ්.ඒ. සිල්වා මහතාණන් කිසි විටෙක ඔය කොම්බුව ගත්තේ නැත.
අනුක්තයට කොම්බුව යෙදූ අනෙක් ප්‍රාඥයා වූයේ එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර මහාචාර්යතුමා ය. සිදත් සඟරාවේ නැති කොම්බුව මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ, එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර යන වියතුන් දෙන්නා යොදන්නට ගත්තේ කවර හෙයින් දැයි නොදනිමි.

විදුහල්පතිවරු
“එංගලන්තයේ විදුහල්පතිවරු හමුවීම” යන මේ පාඨය කීපවරක් ම පුංචි තිරයේ දකින්නට ලැබිණි.
විදුහල්පතිවරු යනු උක්ත පදයකි. එහෙත් මෙතැන උක්තවීමක් නැත. ඒ නිසා එය “විදුහල්පතිවරුන්” යනුවෙන් නිවැරැදි විය යුතු ය.

අමාත්‍යවරු
ඉහත කී ජාතියේ තවත් වරදකි මේ, “අමාත්‍යවරු හමුවීම” යන්න ද පුංචි තිරයේ දකින්නට ලැබුණු එකකි. මෙහි අමාත්‍යවරු යන්න උක්ත රූපයකි. උක්ත රූපයට ගැළපෙන ආඛ්‍යාතයක් මෙහි නැත. එහෙයින් ඒ වචනය අනුක්ත විය යුතු ය. එය අනුක්ත වන්නේ ‘උන්’ ප්‍රත්‍යය යෙදීමෙනි. එවිට එය ‘අමාත්‍යවරුන්’ නම් වේ.

රිළා අම්මා
පහත දැක්වෙන්නේ ගිය සතියේ පත්තරයක පළ වූ පුවතකින් උපුටා ගන්නා ලද වැකියකි.
“බිම ඇද වැටුණු ලේන පැටවා ඩැහැගැනීමට කපුටන් පොරබදද්දී මේ රිළා මව ලේන් පැටවා අතට ගෙන ගසින් ගසට පනිමින් දිවි බේරා ගැනීමට උත්සාහ ගත්තේ ය.”
“රිළා මව උත්සාහ ගත්තේය.”
මේ වැකියේ රිළා මව ස්ත්‍රී ලිංගිකය. එහෙයින් ගත්තේය යන ක්‍රියාපදය එතැනට නොගැළපේ. ඒ ක්‍රියාපදය ගත්තා ය යනුවෙන් වෙනස් විය යුතු ය.

~ by පොත් ගුල on November 2, 2010.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: